Avşa'nın bağları, üzüm çeşitleri, geleneksel pekmez yapımı ve yerel ürünleri nereden alacağınız.
Avşa Adası denince akla önce deniz gelir; oysa adanın mutfak kimliğinde üzüm ve pekmezin ayrı bir yeri var. Bağlar, adanın iç kesimlerinde ve köy çevresinde hâlâ varlığını sürdürüyor. Sonbaharda yapılan pekmez, kahvaltı sofralarının vazgeçilmezi. Bu yazı, adanın üzüm kültürünü ve bu lezzetin izini nasıl sürebileceğinizi anlatıyor.
Marmara adalarında bağcılık eski bir gelenek. Avşa'nın iklimi, deniz etkisiyle ılıman; toprağı ise bağ için elverişli. Adanın iç kısımlarında, köy yolları boyunca küçük bağ parselleri görmek mümkün. Bu bağlar büyük ölçekli üretimden çok, ailelerin kendi tüketimi ve yerel satış için tutuluyor.
Bağların en güzel olduğu dönem, yaprakların yeşilden sarıya döndüğü sonbahar başı. Yaz boyunca üzüm olgunlaşır; hasat sonrası ise pekmez ve sirke gibi ürünler hazırlanır.
Adada yetişen üzümler genelde sofralık ve pekmezlik olarak ayrılıyor. Sofralık üzümler taze tüketilirken, daha sulu ve şekerli çeşitler pekmez yapımında kullanılıyor. Kesin çeşit isimleri yıla ve üreticiye göre değişebilir; en doğrusu yerel üreticiye sormak.
Pekmez, üzüm suyunun kaynatılıp konsantre hale getirilmesiyle elde edilir. Geleneksel yöntemde üzümler ezilir, suyu çıkarılır, ardından geniş kazanlarda saatlerce kaynatılır. Kaynama sırasında köpüğü alınır ve kıvam koyulaşana kadar devam edilir. Bazı yörelerde pekmezin kıvamını ve rengini dengelemek için beyaz toprak veya odun külü gibi doğal yöntemler kullanılır.
Sonuç, koyu renkli, yoğun ve doğal şekerli bir ürün. Kahvaltıda ekmek üzerine, tahinle karıştırılarak ya da tatlılarda kullanılır. Avşa'da sonbaharda bazı aileler hâlâ geleneksel yöntemle pekmez kaynatıyor.
Pekmez şeker içerdiği için ölçülü tüketilmesi önerilir; özellikle kan şekeri ile ilgili bir durumunuz varsa hekiminize danışın.
Adada yerel ürün satan küçük dükkânlar, pazar tezgâhları ve üretici kadınların stantları var. Sezon içinde merkezde ve köy çevresinde bu ürünlere ulaşmak mümkün.
Alışverişte etiketi ve üretim tarihini kontrol edin. Açık satılan ürünlerde hijyen koşullarına dikkat edin. Fiyat konusunda pazarlık kültürü sınırlı; ancak toplu alımda sorabilirsiniz.
Adanın iç kesimlerine yapacağınız bir yürüyüş veya bisiklet turu, bağları ve köy yaşamını yakından görmenizi sağlar. Özel bir "bağ turu" programı beklemeyin; ancak köy kahvelerinde ve küçük dükkânlarda sohbet ederek yerel bilgiye ulaşabilirsiniz. Özel mülk olan bağlara izinsiz girmeyin.
Merkezdeki yerel ürün dükkânlarından ve sezon içinde kurulan tezgâhlardan. Cam kavanozda, üretim tarihi belli ürünleri tercih edin.
Serin ve kuru yerde, ağzı kapalı olarak. Buzdolabında saklamak kıvamı sertleştirebilir.
Düzenli bir bağ turu garanti değil; köy yürüyüşleri ve bisiklet rotaları ile bağ çevresini görebilirsiniz. Özel mülke izin alarak girin.
Yeme-içme fikirleri için blog yazılarına, merkez ve köy bölgeleri için Avşa Merkez ile Yiğitler sayfalarına göz atabilirsiniz.